کتاب‌ها و رهنمودها

کتاب‌ها و رهنمودهای رسمی‌ای که در دو حوزه پیشنهاد می‌کنم: مهندسی پزشکی، و ادارهٔ مراکز درمانی. این فهرست برای دانشجویان، همکاران و هر کسی است که می‌خواهد از فعالیت‌های این وب‌سایت فراتر برود. در هر حوزه یک منبع جهت آغاز مطالعه مشخص شده است. هر منبع را، در ویرایش کنونی‌اش، به خاطر اعتبار و سودمندی‌اش برگزیده‌ام و فهرست را هر سال بازبینی می‌نمایم. بیشتر این منابع به زبان انگلیسی‌اند؛ آن‌هایی که نسخهٔ فارسی تأیید شده نیز دارند مشخص نموده‌ام.

دربارهٔ این صفحه: مطالب آموزشیِ عمومی، نه توصیه‌های پزشکی؛ و جدا از پژوهش‌های خودم. پیوندها به صفحهٔ ناشران و منابع رسمی می‌روند و من از آن‌ها هیچ درآمدی ندارم.

فردوسی گفته بود: «توانا بود هر که دانا بود». سلولی این را شنید و آن‌قدر خواند که توانست از یکی دو تا شود، و از دو تا چهار تا، تا آخر سر، خودشان شدند کتاب‌های این قفسه. فقط کتاب طلایی دیشب تا صبح بیدار مانده و حالا کمی دورتر، خسته به بغل‌دستی‌اش تکیه داده است.

مهندسی پزشکی

دو شاخه: تجهیزات پزشکی، از طرز کارشان تا مدیریت و نگهداری‌شان؛ و مهندسی بافت، همراه با زیست‌مواد و پژوهش‌های سلول بنیادی که بر آن‌ها استوار است.

۲۰۲۰

تجهیزات پزشکی

Introduction to Clinical Engineering

Jacques S, Christe B. 1st ed. Academic Press, 2020.

مقدمه‌ای فشرده بر مهندسی پزشکی بالینی به‌عنوان یک حرفه: مهندسان پزشکی بالینی چه می‌کنند، مبانی فناوری‌های سلامت و مدیریت آن‌ها، ایمنی، فناوری اطلاعات و تأسیسات. کتابی خوب برای شروع، برای دانشجویان و هر کسی که به واحد تجهیزات پزشکی یک بیمارستان می‌پیوندد؛ بیشتر مثال‌هایش از آمریکاست.

۲۰۱۹

تجهیزات پزشکی

Clinical Engineering Handbook

Iadanza E, editor. 2nd ed. Academic Press, 2019.

جامع‌ترین مرجع این حرفه، در ۱۲۸ فصل: مدیریت فناوری‌های سلامت، خدمات فنی دستگاه‌ها، ارزیابی فناوری‌های تازه، آمادگی در برابر بلایا، عوامل انسانی، و شیوهٔ کار مهندسی پزشکی بالینی در کشورهای مختلف جهان. کتابی نیست که از اول تا آخر خوانده شود؛ کتابی است که وقتی پرسشی مشخص پیش می‌آید سراغش می‌روید.

۲۰۲۰

تجهیزات پزشکی

Medical Instrumentation: Application and Design

Webster JG, Nimunkar AJ, editors. 5th ed. Wiley, 2020.

کتاب درسی کلاسیک مهندسی در ابزار دقیق پزشکی: اصولی که دستگاه‌های پزشکی با آن‌ها آنچه را در بدن می‌گذرد اندازه می‌گیرند، و شیوهٔ طراحی این دستگاه‌ها. برای دانشجویان مهندسی، و برای هر کسی که می‌خواهد بداند درون تجهیزاتی که از آن‌ها نگهداری می‌کند چیست.

۲۰۱۴

تجهیزات پزشکی

Medical Equipment Management

Willson K, Ison K, Tabakov S. CRC Press, 2014.

کتابی کامل دربارهٔ مدیریت تجهیزات پزشکی در تمام طول عمر این تجهیزات در بیمارستان، با رویکردی مبتنی بر خطر: خرید و تحویل‌گیری دستگاه‌ها، آموزش، نگهداری و قراردادها، بررسی حوادث، و خروج از خدمت. برای مدیران نوشته شده است، و همچنین برای مهندسان و فیزیک‌دانان پزشکی.

۲۰۱۱

تجهیزات پزشکی

Medical equipment maintenance programme overview

WHO Medical device technical series. World Health Organization, 2011.

راهنمای سازمان جهانی بهداشت برای راه‌اندازی و اجرای برنامهٔ نگهداری: بازرسی‌هایی که درستی کار و ایمنی تجهیزات را می‌سنجند، و نگهداری پیشگیرانه که عمر تجهیزات را بیشتر و خرابی‌ها را کمتر می‌کند. بخشی از «مجموعهٔ فنی تجهیزات پزشکی» رایگان سازمان جهانی بهداشت است که موجودی‌گیری، خرید، اهدا و خروج از خدمت را هم پوشش می‌دهد.

۲۰۲۲

مهندسی بافت

Tissue Engineering

van Blitterswijk C, De Boer J, editors. 3rd ed. Academic Press, 2022.

کتابی درسی که از مبانی مهندسی بافت آغاز می‌کند و سپس بافت به بافت پیش می‌رود، از استخوان تا چشم، همراه با مطالعات موردی بالینی. کتاب درسی خوبی برای آغاز، برای دانشجویان و پژوهشگرانی که از رشته‌های دیگر به این حوزه می‌آیند.

۲۰۲۰

مهندسی بافت

Biomaterials Science: An Introduction to Materials in Medicine

Wagner WR, Sakiyama-Elbert SE, Zhang G, Yaszemski MJ, editors. 4th ed. Academic Press, 2020.

کتاب درسی مرجع دربارهٔ موادی که در پزشکی به کار می‌روند، در سه بخش: خودِ مواد، زیست‌شناسی و کاربرد پزشکی‌شان، و مسیر یک محصول پزشکی تا رسیدن به بیمار، از جمله مقررات و اخلاق. این ویرایش چاپ سه‌بعدی، فناوری نانو و اندام روی تراشه را افزوده است.

۲۰۲۰

مهندسی بافت

Principles of Tissue Engineering

Lanza R, Langer R, Vacanti JP, Atala A, editors. 5th ed. Academic Press, 2020.

کامل‌ترین مرجع این حوزه: رشد و تکوین بافت‌ها، شیوه‌های طراحی بافت‌ها و اندام‌ها، و سپس یکایک دستگاه‌های بدن، تا مقررات و اخلاق. بهتر است فصل به فصل خوانده شود؛ این ویرایش فصل‌های سلول‌های بنیادی را گسترش داده و زیست‌چاپ سه‌بعدی را افزوده است.

۲۰۱۸

مهندسی بافت

Principles of Regenerative Medicine

Atala A, Lanza R, Mikos AG, Nerem R, editors. 3rd ed. Academic Press, 2018.

مرجعی دربارهٔ زیست‌شناسی و فناوری بازسازی بافت: سلول‌های بنیادی، تکوین سلول‌ها و بافت‌ها، زیست‌مواد، و درمان‌های سلولی و بافتی، همراه با مقررات و اخلاق. برای دانشجویان پیشرفته و پژوهشگرانی که مبانی را می‌دانند.

۲۰۲۵

مهندسی بافت

ISSCR Guidelines for Stem Cell Research and Clinical Translation

Version 1.2. International Society for Stem Cell Research, 2025.

رهنمودهای بین‌المللی دربارهٔ اخلاق و نظارت در پژوهش‌های سلول بنیادی و در رساندن آن‌ها به بیمار. به خواننده کمک می‌کند درمان‌های اثبات‌نشده با سلول بنیادی را بشناسد؛ به‌روزرسانی ۲۰۲۵ بخش مدل‌های جنینی را بازنگری کرده است.

ادارهٔ مراکز درمانی

مدیریت و عملیات، کیفیت و ایمنی بیمار، پیشگیری از عفونت و نگهداری تجهیزات پزشکی: کتاب‌ها و رهنمودهای رسمی برای کسانی که درمانگاه‌ها و بیمارستان‌ها را اداره می‌کنند.

۲۰۲۲

مدیریت

Healthcare Operations Management

McLaughlin DB, Olson JR, Sharma L. 4th ed. Health Administration Press, 2022.

کاربرد اندیشه‌های مدیریت عملیات در سلامت، از بهبود فرایندها و دیدگاه‌های ناب تا زنجیرهٔ تأمین و تحلیل داده‌ها، با نگاهی همیشگی به کیفیت و هزینه. کتابی کاربردی برای شروع، برای هر کسی که درمانگاه، بخش یا مرکزی درمانی را اداره می‌کند.

۲۰۲۰

مدیریت

Shortell & Kaluzny's Health Care Management: Organization Design and Behavior

Burns L, Bradley E, Weiner B. 7th ed. Cengage, 2020.

کتاب درسی مرجعی دربارهٔ اینکه سازمان‌های سلامت چگونه طراحی، راهبری و مدیریت می‌شوند، بر پایهٔ نظریات سازمانی: حاکمیت، انگیزش، تعارض، سامانه‌های اطلاعاتی، مقررات و نظام پرداخت. کمک می‌کند سازمان را یکپارچه ببینید، فراتر از کارهای روزمره.

۲۰۰۸

مدیریت

Setting Up a Radiotherapy Programme: Clinical, Medical Physics, Radiation Protection and Safety Aspects

International Atomic Energy Agency, 2008.

راهنمای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای راه‌اندازی خدمات پرتودرمانی: جنبه‌های بالینی، فیزیک پزشکی، حفاظت در برابر پرتو و ایمنی، و ساختمان و تجهیزاتی که لازم است، از جمله در جاهایی که منابع محدود است. آژانس هنوز آن را توصیه می‌کند، در کنار چارچوب تازه‌ترش برای راه‌اندازی مرکز سرطان (۲۰۲۲).

۲۰۱۶

کیفیت و ایمنی

Lean Hospitals: Improving Quality, Patient Safety, and Employee Engagement

Graban M. 3rd ed. Productivity Press, 2016.

به‌کارگیری روش‌های ناب، که برای نخستین بار در صنعت پدید آمدند، برای ایمن‌تر و روان‌تر کردن کار بیمارستانی: کیفیت، دسترسی و روحیهٔ بهتر کارکنان، با هزینهٔ کمتر. این ویرایش حل مسئلهٔ ساختاریافته، طراحی ناب و مطالعات موردی بیشتری را افزوده است.

۲۰۲۱

کیفیت و ایمنی

Global Patient Safety Action Plan 2021–2030

World Health Organization, 2021.

برنامهٔ سازمان جهانی بهداشت برای از میان بردن آسیب‌های پیشگیری‌پذیر در مراقبت سلامت، که مجمع جهانی بهداشت آن را تصویب کرده است. برای دولت‌ها و نظام‌های سلامت نوشته شده، اما اصول آن، و اقداماتی که برای مراکز درمانی برمی‌شمارد، فهرستی سودمند برای بررسی در هر مرکز ارائه می‌نماید.

۲۰۱۱

کیفیت و ایمنی

Patient safety curriculum guide: multi-professional edition

World Health Organization, 2011.

راهنمای سازمان جهانی بهداشت برای آموزش ایمنی بیمار در دانشکده‌های پزشکی، دندان‌پزشکی، مامایی، پرستاری و داروسازی: بخشی برای مدرسان دربارهٔ برنامه‌ریزی دوره‌ها، و یازده مبحث آمادهٔ تدریس. برای آموزش مداوم همهٔ کارکنان سلامت هم به کار می‌آید، و از همین رو برای یک مرکز درمانی نیز سودمند است.

۲۰۲۶

کیفیت و ایمنی

Peri-operative management of patients having day surgery: a consensus statement from the Association of Anaesthetists, British Association for Day Surgery and the Association of Paediatric Anaesthetists, Great Britain and Ireland

Bailey et al. Anaesthesia, 2026.

رهنمود انجمن‌های متخصصان بیهوشی و جراحی سرپایی در بریتانیای کبیر و ایرلند دربارهٔ مراقبت از بزرگسالان و کودکانی که در همان روزِ عمل به خانه برمی‌گردند: چه کسانی را شامل می‌گردد، ارزیابی‌های پیش از عمل، شرایطی مانند شکنندگی، چاقی و آپنهٔ خواب، بیهوشی و ترخیص. در تکمیل راهنماهای ۲۰۱۹ که اکنون دیگر بایگانی گردیده‌اند منتشر شده است.

۲۰۱۶

پیشگیری از عفونت

Guidelines on core components of infection prevention and control programmes at the national and acute health care facility level

World Health Organization, 2016.

رهنمودهای سازمان جهانی بهداشت دربارهٔ آنچه هر برنامهٔ پیشگیری و کنترل عفونت، در سطح کشور و بیمارستان، نیاز دارد: تیمی ویژه، رهنمودها، آموزش، نظام مراقبت عفونت‌ها، پایش و بازخورد، کارکنان کافی و محیطی مناسب. نقطهٔ شروع سازمان‌دهی کنترل عفونت در هر مرکز.

۲۰۱۶

پیشگیری از عفونت

Decontamination and reprocessing of medical devices for health-care facilities

World Health Organization, 2016.

راهنمایی دربارهٔ تمیز کردن، گندزدایی و استریل کردن ایمن وسایل پزشکی چندبارمصرف: فضاها و تجهیزاتی که واحد استریلیزاسیون مرکزی لازم دارد، و روش‌های استاندارد هر مرحله. سازمان جهانی بهداشت آن را همراه با سازمان بهداشت پان‌آمریکن، برای مدیران و کارکنان سلامت نوشته است.

۲۰۱۴

پیشگیری از عفونت

Safe management of wastes from health-care activities

2nd ed. World Health Organization, 2014.

کتاب راهنمای سازمان جهانی بهداشت دربارهٔ مدیریت ایمن پسماندهای پزشکی، از سوزن‌های مصرف‌شده تا پسماندهای پرتوزا: جداسازی، نگهداری، بی‌خطرسازی و دفع، در کار روزمره و در شرایط اضطراری. روش‌هایی را ترجیح می‌دهد که مقرون‌به‌صرفه و پایدار باشند.

۲۰۱۸

تجهیزات پزشکی

HTM Benchmarking Guide

Cohen T, Painter F, Baretich M, Braeutigam D. 2nd ed. AAMI, 2018.

راهنمایی برای واحدهایی که از تجهیزات پزشکی بیمارستان نگهداری می‌کنند، دربارهٔ سنجش عملکرد و هزینه‌هایشان و مقایسهٔ آن با سایرین. این ویرایش نشان می‌دهد گروهی از بیمارستان‌ها چگونه هزینه‌های یک واحد مشترک را میان خود تقسیم کنند.

۲۰۲۱

تجهیزات پزشکی

Technical specifications of radiotherapy equipment for cancer treatment

World Health Organization, 2021.

راهنمای سازمان جهانی بهداشت دربارهٔ تجهیزاتی که برای ارائهٔ خدمات پرتودرمانی لازم‌اند، همراه با مشخصات فنی برای خرید آن‌ها، در قالب بسته‌هایی متناسب با سطوح مختلفی از امکانات. برای مدیران، پزشکان و کارکنان فنی‌ای نوشته شده است که خدمات پرتودرمانی را برنامه‌ریزی و ارائه می‌کنند، و مکمل راهنمای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای راه‌اندازی خدمات پرتودرمانی می‌باشد.

محل تهیهٔ منابع

هر پیوند و لینک به صفحهٔ ناشر یا صفحهٔ رسمی منبع می‌رود، و هر جا نسخهٔ فارسی یا عربیِ تأیید شده‌ای وجود داشته باشد، آن لینک قرار داده شده است. کتاب‌های غیررایگان را اغلب می‌توان از کتابخانهٔ دانشگاه‌ها امانت گرفت.

کتاب یا رهنمودمحل تهیهدسترسی
مهندسی پزشکی
Introduction to Clinical Engineering (کارت توضیحات)Elsevierنیازمند خرید
Clinical Engineering Handbook (کارت توضیحات)Elsevierنیازمند خرید
Medical Instrumentation: Application and Design (کارت توضیحات)Wileyنیازمند خرید
Medical Equipment Management (کارت توضیحات)Routledge (CRC Press)نیازمند خرید
Medical equipment maintenance programme overview (کارت توضیحات)WHOرایگان
Tissue Engineering (کارت توضیحات)Elsevierنیازمند خرید
Biomaterials Science: An Introduction to Materials in Medicine (کارت توضیحات)Elsevierنیازمند خرید
Principles of Tissue Engineering (کارت توضیحات)Elsevierنیازمند خرید
Principles of Regenerative Medicine (کارت توضیحات)Elsevierنیازمند خرید
ISSCR Guidelines for Stem Cell Research and Clinical Translation (کارت توضیحات)ISSCRرایگان
ادارهٔ مراکز درمانی
Healthcare Operations Management (کارت توضیحات)ACHE (Health Administration Press)نیازمند خرید
Shortell & Kaluzny's Health Care Management: Organization Design and Behavior (کارت توضیحات)Cengageنیازمند خرید
Setting Up a Radiotherapy Programme: Clinical, Medical Physics, Radiation Protection and Safety Aspects (کارت توضیحات)IAEAرایگان
Lean Hospitals: Improving Quality, Patient Safety, and Employee Engagement (کارت توضیحات)Routledge (Productivity Press)نیازمند خرید
Global Patient Safety Action Plan 2021–2030 (کارت توضیحات)WHOنسخهٔ عربیرایگان
Patient safety curriculum guide: multi-professional edition (کارت توضیحات)WHOرایگان
Peri-operative management of patients having day surgery: a consensus statement from the Association of Anaesthetists, British Association for Day Surgery and the Association of Paediatric Anaesthetists, Great Britain and Ireland (کارت توضیحات)Anaesthesia (Wiley)دسترسی آزاد
Guidelines on core components of infection prevention and control programmes at the national and acute health care facility level (کارت توضیحات)WHOرایگان
Decontamination and reprocessing of medical devices for health-care facilities (کارت توضیحات)WHOرایگان
Safe management of wastes from health-care activities (کارت توضیحات)WHOنسخهٔ فارسیرایگان
HTM Benchmarking Guide (کارت توضیحات)AAMIرایگان، با ثبت‌نام
Technical specifications of radiotherapy equipment for cancer treatment (کارت توضیحات)WHOرایگان

آخرین بررسی پیوندها (لینک‌ها) و ویرایش‌ها:

آخرین بازبینی توسط علی تیزمغز در .

خطایی مشاهده نمودید، یا پیوندی یافتید که دیگر کار نمی‌کند؟ در قالب ایمیل گزارش کنید